fa بررسی رفتار ایمنی در مقابل عوامل زیان آور محیط کار در شهرستان زنجان مدیریت پرستاری nursing management & administration پژوهشي Research مقدمه: حرفه کشاورزی یکی از پرخطرترین مشاغل دنیا به شمار می رود که شاغلان آن با حوادث و خطرات کاری گوناگونی مواجه هستند. از این رو، ضروری است تا از طریق بررسی و شناخت رفتار ایمنی کشاورزان، زمینه های لازم برای بهبود وضعیت بهداشت حرفه ای آنها فراهم شود. هدف این مطالعه تعیین رفتار ایمنی کشاورزان گندمکار در مقابل عوامل زیان آور محیط کار در شهرستان زنجان بود. مواد و روش ها: جامعه آماری این پژوهش توصیفی، شامل کشاورزان گندمکار در بخش مرکزی شهرستان زنجان بود (5705=N) که 254 نفر از آنها از طریق روش نمونه گیری چندمرحله ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها چهار پرسشنامه شامل پرسشنامه مشخصه های جمعیت شناختی و پرسشنامه های پژوهشگر ساخته "مقیاس رفتار ایمنی در مقابل عوامل زیان آور محیط کار" "Scale of Safety Behavior Against Workplace Harmful Factors "، "پرسشنامه میزان اهمیت عوامل زیان آور محیط کار" "Questionnaire of Importance of Workplace Harmful Factors" و "مقیاس میزان وقوع حوادث شغلی" "Scale of Occupational Accidents Occurrence Number" بود. روایی محتوایی پرسشنامه ها با نظر 10 نفر از کارشناسان و متخصصان بررسی و مورد تأیید قرار گرفت. پایایی ابزارها با روش پایایی درونی (75/0=α) تایید شد. داده ها با استفاده از نرم افزار آماری اس پی اس اس نسخه 20 مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته ها: رفتار ایمنی بیشتر کشاورزان مورد مطالعه (3/95 درصد) در مقابل عوامل زیان آور محیط کار در سطح پایین (با میانگین 87/0±01/2) قرار داشت. همچنین، نتایج تحلیل عاملی نشان داد که شش عامل استفاده مناسب از سموم شیمیایی (واریانس 136/14 درصد)، استفاده صحیح از ماشین آلات (واریانس 44/12 درصد)، توجه به مسایل پزشکی و رعایت نکات ایمنی کاری (واریانس 709/8 درصد)، رعایت اصول و استانداردهای ارگونومی (واریانس 519/7 درصد)، استفاده از وسایل حفاظتی (واریانس 615/6 درصد) و استفاده از تجهیزات پزشکی- بهداشتی (واریانس 838/5 درصد) در حدود 3/55 درصد از واریانس رفتار ایمنی کشاورزان گندمکار در شهرستان زنجان را تبیین کردند. نتیجه گیری: رفتار ایمنی بیشتر کشاورزان گندمکار در مقابل عوامل زیان آور محیط کار در سطح پایین قرار داشت. برگزاری دوره های آموزشی در رابطه با استفاده از سموم شیمیایی و ماشین آلات، به منظور بهبود سطح سلامت پیشنهاد می شود. Introduction: Agricultural profession is one of the most risky occupations in the world of which employees are faced with a variety of occupational hazards and risks. The aim of this research was to determine safety behavior against workplace harmful factors in Township of Zanjan. Materials & Methods: The statistical population of this descriptive research consisted of wheat farmers in central district of Zanjan Township (N= 5705). A sample size of 254 was selected using a method of multistage sampling. Data collection tools were consist of four questionnaires: “Demographic Characteristics Questionnaire”, “Questionnaire of Importance of Workplace Harmful Factors”, “Scale of Occupational Accidents Occurrence Number” and “Scale of Safety Behavior against Workplace Harmful Factors”. The content validity of the questionnaires was confirmed by 10 experts. Instrument’s reliability was measured using internal consistency (α=0.75) method. The collected data were analyzed by SPSS/20. Findings: The results showed that the majority of wheat farmers’ safety behavior against workplace harmful factors (95.3 percent) was at low level (2.01±0.87). In addition, the results of a factor analysis revealed that six factors namely, appropriate use of chemical pesticides (14.136% of variance), proper use of machinery (12.44% of variance), considering the medical issues and compliance with occupational safety (8.709% of variance), observing principles and standards of ergonomics (7.519% of variance), use of protective devices (6.615% of variance) and use of medical- healthy equipments (5.838% of variance) explained 55.3 % of total variances of wheat farmers’ safety behavior in Township of Zanjan. Conclusion: The majority of wheat farmers’ safety behavior against workplace harmful factors was at low level. Conducting educational courses in regard to chemical pesticides and machinery to improve farmers’ health level is suggested. رفتار ایمنی، سلامت، بهداشت حرفه ای، گندم، توسعه پایدار Safety behavior, Health, Occupational hygiene, Wheat, Sustainable development. 14 21 http://jhpm.ir/browse.php?a_code=A-10-1-5&slc_lang=fa&sid=1 R Rezaei روح اله رضائی r_rezaei@znu.ac.ir 10031947532846003952 10031947532846003952 Yes Department of Extension, Communication and Rural Development, Faculty of Agriculture, University of Zanjan, Zanjan, Iran گروه ترویج، ارتباطات و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران N Jamshidi نسترن جمشیدی 10031947532846003953 10031947532846003953 No Graduate in Agricultural Extension and Education, University of Zanjan, Zanjan, Iran ترویج و آموزش کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران