Journal of Health Promotion Management

fa مقایسه اثربخشی «درمان نوروفیدبک» و «درمان توانبخشی شناختی» بر مشکلات رفتاری کودکان دارای اختلال نارسایی توجه/فزون‌کنشی Comparing the Effectiveness of "Neurofeedback Therapy" and "Cognitive Rehabilitation Therapy" on Behavioral Problems in Children with Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder مدیریت سلامت health management پژوهشي Research مقدمه: اختلال نارسایی توجه/فزون‌کشی، یکی از رایج‌ترین اختلالات نورولوژیکی رشدی محسوب می‌شود. هدف پژوهش حاضر مقایسه اثربخشی «درمان نوروفیدبک» با «درمان توانبخشی شناختی» بر مشکلات رفتاری کودکان دارای اختلال نارسایی توجه/فزون‌کنشی بود.  روش کار: پژوهش حاضر به روش نیمه‌تجربی با پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون و پیگیری 2ماه با گروه کنترل بود. نمونه غربال شده به وسیله ارزیابی بالینی توسط روانپزشک اطفال و «فهرست اختلال نارسایی توجه/فزون‌کنشی» (کسب نمره  بالاتر 18 از مجموع 54 نمره) بود. نمونه‌ها به روش هدفمند از کودکان دارای اختلال نارسایی توجه/فزون‌کنشی مراجعه‌کننده به یک کلینک از شهر تهران انتخاب شدند و به روش تصادفی ساده (قرعه‌کشی)، در گروه «درمان نوروفیدبک» (16 تن)، «درمان توانبخشی شناختی» (16 تن) و کنترل (16 تن) جایگزین شدند. ابزار های مورد استفاده شامل پرسشنامه جمعیت‌شناختی، «مقیاس رتبه بندی اختلال نارسایی توجه/فزون‌کنشی» (Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder Rating Scale) و «فهرست مشکلات رفتار کودک» (Child Behaviour Checklist) بود. روایی محتوا ابزارها به روش کیفی و پایایی به روش همسانی درونی با محاسبه ضریب آلفا کرونباخ انجام شد. کودکان در گروه‌های خود  در 20 جلسه 45 دقیقه‌ای (هفته‌ای 2 ‌بار) مداخله دریافت کردند و در این مدت گروه کنترل هیچ مداخله‌ای دریافت نکردند. داده‌ها پیش و پس از مداخله و 2 ماه بعد جهت پیگیری در 3 گروه جمع‌آوری شد. داده‌ها در نرم‌افزار اس پی اس اس نسخه 26 تحلیل شد. یافته‌ها: «درمان نوروفیدبک» و «درمان توانبخشی شناختی» هر 2 بر پرخاشگری و نافرمانی مؤثر بودند و اثر «درمان نوروفیدبک»  به‌طور معناداری بیشتر بود (006/0>P). بیشترین کاهش میانگین پرخاشگری در «درمان نوروفیدبک»  نسبت به کنترل 10/4 و در نافرمانی نیز در «درمان نوروفیدبک»  نسبت به کنترل 60/3 مشاهده شد (001/0>P). نتایج همچنین حاکی از پایداری اثر درمانی بود. نتیجه‌گیری: «درمان نوروفیدبک» و "درمان توانبخشی شناختی» بر بهبود مشکلات رفتاری اثربخش بودند. «درمان نوروفیدبک» به عنوان یک روش موثرتری برای بهبود مشکلات رفتاری کودکان دارای اختلال نارسایی توجه/ فزون‌کنشی به متخصصان توصیه می شود.   Introduction: Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder is considered one of the most common developmental neurological disorders. The aim of the present study was to compare the effectiveness of «Neurofeedback Therapy» with «Cognitive Rehabilitation Therapy» on behavioral problems in children with Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder. Method: The present study was a quasi-experimental study with pre-test-post-test and 2-month follow-up with a control group. The sample was screened by clinical assessment by a child psychiatrist and the «Attention Deficit/Hyperactivity Disorder Inventory» (score higher than 18 out of a total of 54 points). The samples were purposively selected from children with attention deficit/hyperactivity disorder referring to a clinic in Tehran and were randomly assigned to the «Neurofeedback Therapy» (16 people), «Cognitive Rehabilitation Therapy» (16 people), and control (16 people) groups by simple random method (drawing lots). The instruments used included a demographic questionnaire, the «Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder Rating Scale» and the «Child Behavior Checklist». The content validity of the instruments was qualitatively assessed and the reliability was assessed by internal consistency using Cronbach&rsaquo;s alpha coefficient. Children in their groups received intervention in 20 sessions of 45-minute (twice a week), while the control group did not receive any intervention during this period. Data were collected before and after the intervention and 2 months later for follow-up in the 3 groups. Data was analyzed using SPSS version 26 software. Results: Both «Neurofeedback Therapy» and «Cognitive Rehabilitation Therapy” were effective on aggression and disobedience, and the effect of «Neurofeedback Therapy» was significantly greater (P<0.006). The greatest mean reduction in aggression was observed in «Neurofeedback Therapy» compared to control (10.4), and in disobedience also in «Neurofeedback Therapy» compared to control (60.3) (P<0.001). The results also indicated the persistence of the therapeutic effect. Conclusion: «Neurofeedback Therapy» and «Cognitive Rehabilitation Therapy» were effective in improving externalizing behavioral problems. The «Neurofeedback Therapy» is recommended to specialists as a more effective method for improving behavioral problems in children with Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder.   اختلال نارسایی توجه/فزون‌کنشی, درمان نوروفیدبک, درمان توانبخشی شناختی, مشکلات رفتاری. Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder, Cognitive Rehabilitation Therapy, Neurofeedback Therapy, Behavioral Problems. 48 60 http://jhpm.ir/browse.php?a_code=A-10-2453-1&slc_lang=fa&sid=1 Shirin Rastegar شیرین رستگار sh.rastegar@iau.ac.ir 100319475328460016819 100319475328460016819 No Department of Psychology, Ra.C., Islamic Azad University, Rasht, Iran. گروه روانشناسی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران. Bahman Akbari بهمن اکبری bahmanakbari@iau.ac.ir 100319475328460016820 100319475328460016820 Yes Department of Psychology, Ra.C., Islamic Azad University, Rasht, Iran. گروه روانشناسی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران